تحلیل آماری و انجام پروژهای اس پی اس اس

در یک نمودار جعبه ای 5 شاخص زیر ارائه می شود.

• میانه: که به وسیله خط پررنگ داخل جعبه مشخص می شود.
• صدک 25 و 75 که خطوط ابتدا و انتهایی جعبه هستند. بنابراین طول عمودی جعبه برابر با دامنه بین چارکی است.
• خطوطی که از مستطیل خارج شده و حداکثر تا 1.5 برابر طول مستطیل ( در صورت وجود مشاهده ای با این اندازه) پیش می رود را whiskers می نامند و به عنوان بزرگترین و کوچکترین مشاهده که از لحاظ آماری پرت نیستند در نظر گرفته می شوند. در شکل فوق و برای محصول 2 این مقادیر برابر با 22 و 55 هستند.
• مقادیر پرت (outliers) که اندازه ای بین 1.5 و 3 برابر طول مستطیل از لبه بالا و پایین مستطیل اختیار می کند و به وسیله دایره برچسب می شوند و در کنار آن عددی قرار می گیرد که اشاره به شماره سطر یا ردیفی که مشاهده در ان قرار گرفته است دارد. در شکل فوق برای محصول 2 مشاهده واقع در سطر 20 یک داده پرت است.
• مقادیر انتهایی (extreme) یا غیر عادی که اندازه ای بیشتر از 3 برابر طول مستطیل از لبه بالا و پایین مستطیل دارند و به وسیله ستاره نشان داده می شوند. در شکل فوق داده انتهایی وجود ندارد.

با توجه به آنچه در بالا گفته شد در یک نمودار جعبه ای باید به دنبال موارد زیر باشیم.

• اگر خط میانه در وسط مستطیل نباشد نتیجه می گیریم که داده ها قرینه نیستند. اگر خط میانه به لبه بالایی مستطیل نزدیک باشد نتیجه می گیریم که داده ها به سمت مقادیر کمتر می باشد و چولگی منفی است و اگر خط میانه به لبه پایینی مستطیل نزدیک باشد نتیجه می گیریم که داده ها به سمت مقادیر بزرگتر می باشد و چولگی مثبت است.
• اگر در نمودار مستطیلی مقادیر پرت یا انتهایی یافتیم به وسیله شماره سطر آن را پیدا کرده و اگر این مورد ناشی از اشتباه در ورود داده هاست آن را اصلاح می کنیم.
• همچنین برای مقایسه گروه های مختلف نیز می توان از نمودار جعبه ای استفاده کرد. ( در قسمت طرح آزمایش ها مورد بررسی قرار می گیرد)

برای به دست آوردن نمودار جعبه ای فوق از منوها موارد زیر را انتخاب می کنیم.

Analyze > Descriptive statistics > Explore  

کادر گفتگوی Explore باز می شود و مانند شکل زیر در قسمت متغیر وابسته (Dependent list) متغیر درجه حرارت aflatoxin و در قسمت فاکتور (Factor list) متغیر محصول ذرت (corn yield) را وارد می کنیم سپس بر روی

گزینه plots کلیک کرده کادر گفتگوی Explore: plots شکل زیر باز می شود و

و در قسمت boxplots گزینه Factor levels together را انتخاب و به ترتیب بر continue و ok کلیک می کنیم. 

نکته:
گزینه Factor levels together برای هر متغیر وابسته ( مانند مقدار ماده آفلاتوکسین در مثال فوق) تمام سطوح را در یک نمودار نشان می دهد
کزینه Dependents together برای هر سطح نمودار جداگانه ای رسم می کند. البته کاربرد این نمودار برای زمانی است که بخواهیم چند متغیر وابسته را در سطوح یک عامل با هم مقایسه کنیم. در این حالت برای تمام متغیرهای وابسته در هر سطح فقط یک نمودار رسم می شود و می توانیم متغیرها را در آن سطح با هم مقایسه کنیم.
گزینه None اگر فعال شود دیگر نمودار جعبه ای رسم نمی شود.